آموزش مهارتهاي زندگي و فنون برقراري ارتباط موثر از دوران کودکي و نوجواني بسيار ضروري است.
والدين با مديريت رفتار كودكان خود مي توانند از اختلالات خلقي و روحي آنان پيشگيري کنند. به گفته متخصصان علوم تربيتي ؛ تشويق ، تنبيه ، ناديده گرفتن و توجه كردن از مهمترين روش هاي مديريت رفتاري كودكان است که اغلب والدين با آن ها آشنايي دارند اما خيلي ها از نحوه اجراي آن بي اطلاع هستند . تاکيد متخصصان اين است که اگر والدين احساس مي كنند كه در مديريت رفتاري كودك خود با مشكل روبرو هستند بايد به مراكز مشاوره و سلامت روان مراجعه كنند و بامشورت بامتخصصان، دانش خود را ارتقا دهند . يکي از مهم ترين وظايف سيستم آموزشي هر کشوري، پرورش و آموزش نسل آينده است. نسلي که قرار است جامعه به آن ها سپرده شود. اين وظيفه چنان دشوار و مسائل تربيتي چنان پيچيده است که هيچ نظام آموزشي نمي تواند ادعا کند وظيفه خود را به تمامي انجام داده است.
اين در حالي است که پس از خانواده، مدرسه مهم ترين مکان تاثيرگذار بر سلامت روان دانش آموزان است و طيف وسيعي از رفتارها و باورهاي دانش آموزان در تعامل با اين محيط شکل مي گيرد. يکي از اهداف و اقدامات اساسي کارشناسان حوزه سلامت روان رصد کردن انواع اختلالات رواني، رفتاري و مشکلات احتمالي شخصيتي در بين دانش آموزان براي کنترل، پيشگيري و درمان آن هاست.
پيشگيري اوليه از آسيب هاي اجتماعي در واقع از خانواده و سپس از مهد کودک آغاز مي شود و آموزش مراقبت از خود، حفظ سلامت جسمي و رواني، شيوه هاي ارتباطي و مسائلي از اين قبيل از زمان ورود کودکان به مهد کودک آغاز مي شود. از اين رو آموزش و پرورش جايگاه بسيار مهمي در حفظ و ارتقاي سلامت رواني و آموزش کودکان دارد، مربياني که با کودکان در مهد کودک يا دبستان در ارتباط هستند. بايد در حوزه سلامت روان کار کرده و آموزش هاي لازم را ديده باشند. شکي وجود ندارد که مدرسه پس از خانواده بهترين مکان براي آموزش کودکان و نوجوانان است زيرا بچه ها پس از خانواده بيشترين تاثير را از اين محيط مي گيرند.
پذیرفته شدن در گروه همسالان : اساسي ترين نيازهاي رواني- اجتماعي نوجوانان، پذيرفته شدن در گروه همسالان است. نوجوان بنا به اقتضاي سن خود تلاش مي کند هويت خود را در جمع گروه دوستان و همکلاسي ها بيابد. حال اگر محيط مناسبي در مدرسه وجود نداشته باشد. او تحت تاثير فضا براي پذيرفته شدن در گروه ممکن است دست به هر کاري بزند. نبود آموزش مهارت هاي ارتباطي، مهارت هاي حل مشکل، تفکر خلاق، مهارت کنترل خشم، تصميم گيري، نداشتن فن بيان و آموزش هاي نادرست باعث مي شود نوجوان از درگيري، بددهني، دفاع از دوستان و ديگر کارهاي نامناسب براي همگن شدن با گروه همسالان استفاده کند.نوجوان ممکن است تصور کند براي ارتباط بهتر با همسالان مي تواند قلدري کند، فحش بدهد و دعوا کند تا بتواند افرادي را به سمت خود جذب کند. اين جاست که دانش آموزي که تحت آموزش هاي مناسب قرار نگرفته و مهارت فن بيان و مهارت هاي ارتباطي را نياموخته است آسيب پذير مي شود. نبايد فراموش کرد که تلاش براي پذيرفته شدن در گروه جزو نيازهاي اساسي نوجوان است که نمي توان مانع از آن شد. کارشناسان مي گويند يکي از مهم ترين راهکارها، آموزش مهارت هاي زندگي و برقراري ارتباط موثر و دانستن فنون بيان مانند ديگر دروس در سيستم آموزشي است که به صورت عملي به دانش آموز آموزش داده شود تابتواند سلامت رفتاري داشته باشد. در بسته هاي آموزشي مي توان آموزش حقوق فردي، برخورد با قلدري، دفاع از حقوق ومهارت هاي ارتباطي و فن بيان و گفتگو را گنجاند تا دانش آموز علاوه بر تحصيل دروس نظري، تعاملات اجتماعي را فرا بگيرد. اين آموزش ها بايد در سيستم آموزشي به صورت مستند وجود داشته باشد و ارتقاي سلامت رواني به عنوان يک آيتم در ساختار آموزشي برنامه مشخصي داشته باشد و از پايه شروع شود.
اين آموزش ها بايد در هر مقطعي متناسب با سن دانش آموز طراحي شود.
بد دهنی نوجوانان :به گفته کارشناسان يکي از اساسي ترين معضلات نوجوانان، بددهني است. در برخورد با اين معضل بايد دانست که بددهني بخشي از روند اجتماعي شدن است. کودکان در تعامل با محيط پيرامون خود علاوه بر يادگيري بسياري از مهارت ها، کلمات زشت هم ياد مي گيرند و اين مسئله به يادگيري اجتماعي کودک يا نوجوان برمي گردد و قصوري متوجه خانواده نيست. نوجوان طي فرآيند رشد و تکامل و در تعامل با محيط اجتماعي مي تواند اين واژه ها را ياد بگيرد و به کار ببرد.دسته اي از کودکان ممکن است به دليل خلاءهاي عاطفي، تنبيه، خشونت، آزار، رشد در خانواده هاي نا به سامان و آسيب پذير رفتار و خلق و خوي نامناسبي پيدا کنند. بهداشت روان در آموزشگاهي مثل مدرسه، طيف متنوعي از فعاليت ها را از پيشگيري اختلالات رواني گرفته تا اختلالات يادگيري، رفتاري و زمينه هاي تشخيصي و درماني اين اختلال ها را در برمي گيرد. اما نکته اين جاست که در تمام اختلال هاي رواني، پيشگيري مهم تر از درمان است. در امر پيشگيري تلاش مي شود که زمينه هاي مثبت رفتاري مانند اعتماد به نفس، مهارت هاي ارتباطي و زندگي و خودکارآمدي در بين دانش آموزان تقويت شود و بسياري از زمينه هاي منفي در آنان از بين برود. اين امور سطح سلامت و روان دانش آموز را طي مدت زمان افزايش مي دهد.
گوشه گیری:هنگامي که گوشه گيري فزاينده نيز در دانش آموز مشاهده مي شود، توجهي به صحبت هاي دوستان خود ندارد، داوطلب انجام کار يا بازي نمي شود، نسبت به تعامل اجتماعي و ارتباط با ديگران عکس العمل نشان نمي دهد، ويا دچار اضطراب مفرط است، شناسايي نشانه هاي هشداردهنده و ارائه راهکارهاي روان شناختي در پيشگيري از بروز اختلال هاي شديد رفتاري بسيار تاثيرگذار است.
اگر به هنر فن بیان و گویندگی علاقه دارید و یا میخواهید بدانید با استعدادی که دارید چقدر در این راه موفق خواهید شد، اینجا کلیک کنید.
فرزانه سادات معصوميان گوينده بخش خبر راديو.