تمرکز و اهميت در زندگي و گفتار
تحقیقات بسیاری نشان داده که کسانی که در کارهایشان تمرکز می‌کنند، نه تنها بازدهی آن کار به طور فزاینده‌ای بالا می‌رود، که قابلیت این را دارند تا به واسطه تمرکز، نقاط ضعف خود را به نقاط قوت تبدیل کنند.
تمرکز فکر با قدرت یادگیری در ارتباط است. به این معنی که هر قدر تمرکز بالا باشد، درک، دقیق‌تر و عمیق‌تر و یادگیری سریع‌تر انجام می‌گیرد و در نتيجه ارتباط خوبي هم با ديگران برقرار مي شود . به طور کلی می‌توان گفت که تمرکز اعتماد به نفس را بالا می‌برد و روی هر چیزی تمرکز کنید در همان زمینه رشد می‌کنید.
اساس زندگی توجه است. توجه شما به هر چیز جلب شود قلب‌تان نیز به همان سو می‌رود. جهت دادن توجه به فعالیت‌های پرارزش‌تر و کم توجهی به فعالیت‌های کم ارزش می‌تواند برای رسیدن به هدف‌تان شما را یاری کند. بر فعالیت‌های بی‌ارزش تمرکز نکنید.
مهمترین اثرات تمرکز فکر عبارتند از:
1- تصمیم گیری سریع: فردی که دارای قدرت تمرکز در افکارش را دارد، می‌تواند به سرعت عمل فوقالعادهای دست بزند و در مقابل حوادث در زمانی کم، عکس العمل خوب و کاربردی از خود نشان دهد.
2- تقویت قدرت یادگیری: فردی که دارای تمرکز قوی باشد مطالب را سریع و منظم به خاطر می‌سپارد و در موقع نیاز آن را به کار می‌گیرد. حافظه خوب به فرد توانایی این را می‌دهد که مطالب را سریع به خاطر بسپارد و در موقع لزوم از آن به راحتی استفاده کند.
3- هدفمند بودن: زیر بنای انجام هر کاری، داشتن هدف در آن کار است. تمرکز فکر باعث می‌شود فرد خود را از این که سر دو راهی گیر کند نجات دهد و دارای مقصدی مشخص باشد، یعنی افکار هدفمند می‌شود.
4- تقویت قدرت استدلال: فردی که کاملا تصمیم خود را می گیرد، کمتر افسوس می خورد و احساس پشیمانی می‌کند و تصمیماتی که می‌گیرد منطقی‌تر و با دلیل می‌تواند باشد.
5- تسلط بر احساسها و هیجانها: افرادی که تمرکز قوی دارند، میتوانند تسلط کاملی بر روی احساسات و هیجان‌هایشان داشته باشند. فرد خود را نمیبازد، عصبانی نمیشود و در هر حال از آرامش برخوردار است.
6- کسب آرامش: افراد متمرکز، از آرامش روحی و روانی برخوردار هستند. این افراد، به جای اینکه از حوادثی که در اطراف اتفاق میافتد ناراحت و نگران شوند، در کمال آرامش و نظم آن مشکلات را پشت سر میگذارند.
7- صرفه جویی در وقت و انرژی: افرادی که تمرکز قوی دارند هیچوقت انرژی و زمانشان را صرف فکرهای بیهوده و مغشوش نمی‌کنند؛ هر فکری که در ذهن دارند واضح و مشخص است و تک تک آنها به نتیجه می‌رسد و این برای این افراد ارزشمند است.
8- درک احساسات و اعمال دیگران: افرادی که دارای تمرکز هستند، به اعمال و رفتارهای دیگران شناخت کافی دارند. فردی که توانایی تمرکز فکری ندارد، انتخاب‌هایش را هم ناآگاهانه انجام می‌دهد، در عوض افرادی که دارای تمرکز فکر هستند، رفتار دیگران کمتر می‌تواند باعث خشم و عصبانیت آنها شود.
9- آسان شدن کارها: ظرفیت و فعالیت‌های مغز با حواسپرتی کاهش مییابد. اگر میخواهید کار خود را با زحمت کم و در کوتاه‌ترین زمان به نتیجه‌ای مطلوب برسانید باید حواستان را روی آن متمرکز کنید. تمرکز، قدرتی تازه‌ای به شما می‌دهد که برای انجام کارهایتان علاقه داشته باشید.
تمرکز و انواع آن
پیش از آنکه به تکنیک‌های تمرکز در مطالعه بپردازیم٬ نخست باید با انواع تمرکز آشنا شویم. در زیر بخش‌بندی‌هایی از تمرکز بر کارهای گوناگون آورده شده است. اگر چه این دوره با تکیه بر تمرکز بر مطالعه نوشته شده، اما تمرکز به شیوه‌های مختلفی بخش‌بندی می‌شود که دانستن آن برای پیش از تلاش ارادی برای تمرکز ضروری به نظر می‌رسد:
تمرکز ساده و تمرکز دشوار
می‌توان تمرکز را به دو بخش اصلی ساده و دشوار تقسیم کرد. بارزترین مثال آن که برای همه ما اتفاق افتاده، تفاوت بین خواندن یک کتاب شیمی و یک کتاب پلیسی است. مطالعه یک کتاب شیمی، از آنجا که نیاز به فهم کامل و تجزیه و تحلیل دارد، به سرعت مغز را خسته می‌کند و اجازه تمرکز را می‌گیرد.
به همین دلیل پیشنهاد می‌شود که خواندن اینگونه کتاب‌ها را که تمرکز روی آن دشوار است، به صبح اول وقت و یا شب و پیش از خواب موکول کرد. در حالی که خواندن کتاب پلیسی یا داستان کوتاه، همیشه لذت‌بخش است و با یک تمرکز ساده می‌توان به راحتی آن را ساعت‌ها خواند. چون این موضوعات هیچ وقت احتیاج به تجزیه و تحلیل ندارند و انرژی کمتری نیاز دارند.
پس تمرکز بر روی موضوعاتی که حالت سرگرمی دارند همیشه آسان‌تر از موضوعات درسی و جدی هستند.
تمرکز ارادی و تمرکز غیر ارادی
آیا تا به حال موضوعی آن قدر برایتان مهم بوده که حتی با وجود خستگی بسیار و داشتن افکار پریشان، خود را با تلاش بسیار روی آن موضوع متمرکز کنید؟
به این نوع تمرکز که تمام نیروی خود را با اراده‌ای قوی بر روی چیزی قرار می‌دهید، تمرکز ارادی گفته می‌شود. از مطالعه شب امتحان و تلاش برای تمرکز بر روی محتوای درسی می‌توان به عنوان یک نمونه از تمرکز ارادی نام برد.
در حالت برعکس آن نیز تمرکز غیر ارادی قرار دارد. در این حالت شما بیشتر به وسیله اشتیاق و تمایلات درونی خود فکر و ذهن‌تان را روی مسئله خاص متمرکز می‌کنید. این نوع تمرکز را می‌توان هنگام لحظات هیجانی مانند ترس و خشم به خوبی حس کرد. زمانی که از موضوعی به شدت عصبانی هستید، نمی‌توانید به جز آن به چیز دیگری فکر کنید. یا اینکه وقتی که به صورت ناگهانی از صدای بلند می‌ترسید، به طور ناخودآگاه همه فکر خود را به مساله صدا و منبع آن متمرکز می‌کنید.
تمرکز سریع و تمرکز طولانی
از دیگر بخش‌بندی‌های تمرکز می‌توان به تمرکز سریع و تمرکز طولانی مدت اشاره کرد. تمرکز سریع همانطور که از اسمش پیداست، مدت زمان محدودی است که می‌تواند ارادی یا غیر ارادی باشد. به عنوان نمونه، تمرکز بر روی یک نقاشی و لذت بردن از آن یک نوع تمرکز سریع است، اما تمرکز بر روی کتاب‌های درسی از آنجا که احتیاج به دقت و انرژی بیشتر و زمان طولانی دارد، یک نوع تمرکز «طولانی» محسوب می‌شود.
بسیاری از افراد، مشکلی با تمرکز فوری ندارند و به راحتی به آن دست پیدا می‌کنند. ولی تمرکز طولانی معمولا دشوار است و نیازمند تمرینات بیشتری است.
فرزانه سادات معصوميان گوينده بخش خبر راديو.