آموزش فن بیان و گویندگي

هنر گوینده در انتخاب لحن مناسب

فرزانه‌ سادات معصومیان، گوینده برنامه بررسی رادیوهای بیگانه از سال 74 کار خود را با برنامه‌های خبری در معاونت سیاسی سازمان صداوسیما آغاز کرده است و اکنون در کنار گویندگی برنامه‌های گروه سیاست رادیو ایران همچون «کندوکاو»، «موج روز» و «رویدادهای هفته ایران»، به عنوان گوینده در شبکه چهار سیما، شبکه جام‌جم و شبکه خبر نیز فعال است. او درخصوص لحن و بیانش در برنامه‌های سیاسی می‌گوید: با این‌که واژه‌ها، مطلب را می‌سازد و این واژه‌ها توسط نویسنده برنامه نوشته می‌شود، ولی من فکر می‌کنم تاثیر این واژه‌ها در ارائه کار خوب، 10 درصد است و 90 درصد آن برمی‌گردد به لحن، بیان و اجرای گوینده.

او با اشاره به این‌که برنامه‌های سیاسی، عمدتا برنامه‌هایی خشک، جدی و رسمی‌اند، می‌گوید: این گوینده‌ها هستند که می‌توانند شنونده را پای رادیو نگه دارند یا این‌که باعث شوند مخاطب، موج رادیو را تغییر دهد، چون رسانه رادیو برخلاف تلویزیون که تصویر دارد، هیچ ابزاری جز صدا ندارد و اگر گوینده صدا، لحن و بیان مناسب نداشته باشد، حتما شنونده با گوش نکردن برنامه، ما را از خانه‌اش بیرون می‌‌کند.

معصومیان که سابقه 10 سال تدریس فن بیان را برای گوینده‌های خبر نيز دارد، ادامه می‌دهد: همیشه دلم می‌خواسته این کار رسمی، جدی و شاید خشک را به شکلی خوب و انعطاف‌پذیر ارائه کنم و شنونده را پای برنامه‌های سیاسی و خبری بنشانم. برای همین، همواره از ابزار زیر و بمی صدا، بالا و پایین آوردن صدا، تاکید در جای مناسب و مکث صدا بهره برده‌ام، حتی با این‌که من به عنوان گوینده رادیو دیده نمی‌شوم، اما از زبان غیرکلامی هم استفاده می‌کنم.

او تصریح می‌کند: در برنامه بررسی رادیوهای بیگانه ضمن این‌که سعی می‌کنیم با انعکاس زبان، بخش‌هایی از خبرهای رادیوهای بیگانه، متن‌های خبری را بی‌طرفانه ارائه ‌دهیم تا مردم متوجه اصل مطلب بشوند، تحلیل موردنظر خودمان را می‌گوییم. در این فضا، زبان رسانه‌های بیگانه، فرم دیگری دارد و زبان تحلیل ما، لحن دیگری می‌طلبد. وقتی از سیاست‌ها، شیطنت‌ها و حرکت‌های رسانه‌های بیگانه برای صدمه زدن به اهداف‌مان صحبت می‌شود، من گوینده باید این لحن را به خود بگیرم تا تاثیرگذار باشم.

معصومیان ادامه می‌دهد: گوینده رادیو برای این مهم باید نمایش بازی کند و من خیلی وقت‌ها با این‌که دیده نمی‌شوم، ولی با حرکات سر و دست، حرفم را می‌زنم. او معتقد است گوینده‌هایی که خیلی کسل‌کننده و یکنواخت برنامه‌ها را اجرا می‌کنند و کارشان اثرگذار نیست، در واقع از همه ابزارها بهره نمی‌برند.

وقتی نظرش را در مورد برنامه بررسی رادیوهای بیگانه می‌پرسم، به قدیمی و پرشنونده بودن آن اشاره می‌کند و می‌گوید: اوایل انقلاب، کم‌سن بودم، اما به خاطر دارم جمعه‌ها صبح زود، زمانی که ما خواب بودیم، پدرم رادیو را روشن می‌کرد و این برنامه را گوش می‌داد. من هنوز که هنوز است هنگام اجرای این برنامه، صدای خانم صداقت در آن سال‌‌ها را در ذهنم مرور می‌کنم و اصلا فکرش را نمی‌کردم روزی گوینده این برنامه بشوم.

او با اشاره به فعالیت‌ عوامل برنامه می‌گوید: تلاش قابل توجهی برای ارائه این برنامه می‌شود و من شاهدم یک هفته کامل، گروهی با زحمت نظرات رسانه‌های مختلف را می‌شنوند و آن را تجزیه و تحلیل می‌کنند تا برنامه‌ای نیم‌ساعته را روی آنتن بفرستند و حال اگر من گوینده خوب نتوانم آن را انجام دهم زحمت گروه بر باد می‌رود.

معصومیان با اشاره به تجربه 17 یا 18 ساله خود در گویندگی خبر و برنامه‌های سیاسی می‌گوید: سعی دارم شنونده را جذب برنامه‌های سیاسی کنم و معتقدم خبر و برنامه‌های سیاسی باید هنرمندانه اجرا شود و هنرمندی چیزی جدا از این داستان نیست و به آن پیوسته است. همکارانم برای اجرای برنامه‌های علمی و ادبی در رادیو خیلی راحت ارتباط برقرار ‌کرده، صحبت شنونده‌های خود را مطرح می‌کنند، حتی تپق می‌زنند، اما در خبر متاسفانه چون خاصیتش جدی بودن است، اگر گوینده به این توانایی رسید، باید به او تبریک گفت.

او می‌گوید: من گویندگی را مانند مادری می‌پندارم که دلسوز بچه خود است. با خبر به‌ گونه‌ای برخورد می‌کنم که گویی می‌خواهم برای خودم واقعیتی را آشکار کنم. بنابراین همیشه سعی دارم در مرحله اول نسبت به این موضوع، فهم کامل پیدا کنم و متوجه شوم این مطلب از دید و نظر چه کسی مطرح می‌شود. اگر خبر رسمی و سیاسی است، آن را با همان حس و حال بگویم. اگر خبر علمی است، با همان حالت بگویم. اگر دستاورد و موفقیت ایرانی‌ها در خارج از کشور مطرح است، آن را با حس و عرق ایرانی و اسلامی و با ذوق و شوق بگویم. اینها همان هنرمندی گوینده در کارش است.

اگر به هنر فن بیان و گویندگی علاقه دارید و یا میخواهید بدانید با استعدادی که داریدچقدر در این راه موفق خواهید شد، اینجا کلیک کنید.